ایران تمدن

 اداره كل سنجش و ارزشيابي وزارت آموزش و پرورش

 با سلام و تحيت

 پس از برگزاري آزمون نهايي درس تاريخ ايران و جهان 2 در مورخ 2/3/88 ، تعداد زيادي از دبيران و اعضاي گروه هاي آموزشي درس تاريخ به صورت شفاهي و كتبي اعتراض و انتقادات خود را نسبت به سوالات آزمون فوق به گروه تاريخ اين دفتر منعكس كردند.

 گروه مذكور پس از بررسي و ارزيابي سوالات آزمون ياد شده، نظر خود را به شرح پيوست ايفاد داشته و آمادگي دارد با آن اداره ي كل جهت طراحي آزمون هاي استاندارد و متناسب با رويكرد و اهداف فرهنگي و تربيتي درس تاريخ همكاري نمايد.

                    علي ذوعلم

             مشاور وزير و مدير كل

 دفتر برنامه ريزي و تاليف كتاب هاي درسي

 نتايج بررسي و ارزيابي سؤالات امتحان نهايي درس تاريخ ايران و جهان 2 در سال تحصيلي 88-87

 الف – ايراد و اشكالات شكلي و ويرايشي:

 1- طرح پرسش‌هاي طولاني در قالب چندين عبارت و جمله كه موجب تشويش ذهني دانش‌آموز و عدم فهم صحيح سؤال و بروز اشكال در تشخيص دقيق محدوده و دامنه‌ي پاسخ سؤال مي‌‌شود. سؤالات رديف 9 و 24 از آن جمله‌اند.

 2- فقدان تجانس در گزينه‌هاي سمت چپ از سؤال جوركردني (سؤال رديف 3) با صورت استاندارد و علمي اين نوع از پرسش تباين و تضاد دارد و اين شكل از سؤال را به پرسش تستي با دو گزينه‌ تبديل كرده است؛ زيرا در گروه گزينه‌هاي سمت چپ نام دو فرد (بني‌صدر، رجايي)، دو عنوان عمليات نظامي ( بيت‌المقدس و مرصاد) و دو عبارت كوتاه (« ايجاد نارضايتي» و « نجات گروگان‌ها») قرار گرفته كه هيچ تجانسي با هم ندارند.

 3- قرار گرفتن قيد زمان در ابتداي چندين سؤال ( 5 ، 8 ، 12، 14، 16 و 20 ) از حيث ويرايشي ايراد دارد.

 4- طرح حداقل 2 پرسش چهار گزينه‌اي ، تنوع سؤال‌ها را كامل مي‌كرد.

 5- در تعدادي از پرسش‌ها 2 يا 3 هدف مورد سنجش قرار گرفته است: مانند پرسش‌هاي رديف 7، 14، 16، 17، 18 و 20

 ب) ايرادات محتوايي :

 آزمون ياد شده از لحاظ محتوا نيز داراي ايراد و اشكالات اساسي و عديده مي‌باشد:

 1- تكيه‌ي بيش از حد طراح محترم بر پرسش‌هاي سطحي و جزئي كه فقط ناظر بر سنجش محفوظات دانش‌آموز است. ضروري است اهداف و مفاهيم اصلي و محوري كتاب مبناي طرح سؤال باشد و بيش‌تر فهم و درك دانش‌آموز از رويدادها و تحولات تاريخي مورد سنجش قرار گيرد تا ذكر اسامي، سال‌ها و عبارت‌ها و جمله‌هاي كوتاه و اصطلاحات خاص.سؤال‌هاي 1، 3، 6، 7، 9، 14، 16، 17 و 18 از آن جمله‌اند و دانش‌آموزي قادر به پاسخ‌گويي به چنين پرسش‌هايي است كه 270 صحفه كتاب تاريخ ايران و جهان 2 را سطر به سطر به خاطرسپرده باشد.

 2- طرح پرسش‌هاي مبهم و نا مفهوم كه دانش‌آموز را در تشخيص پاسخ صحيح به اشتباه مي‌اندازد، مانند پرسش‌هاي رديف 14، 18، 20 و 24 و يا پرسش‌هايي كه مي‌تواند پاسخ‌هاي متعددي داشته باشد. مانند پرسش رديف 6، كه اگرچه در متن كتاب خلع سلاح كامل آلمان به عنوان اولين نتيجه‌ي جنگ جهاني اول قيد شده است. اما اگر دانش‌‌آموز براساس برداشت و فهم خود شكست آلمان يا متحدين و يا پيروزي متفقين را نيز به عنوان اولين نتيجه‌ي جنگ جهاني اول بنويسد، پاسخ صحيح داده است. در پرسش رديف 15 نيز طراح محترم مي‌بايستي عبارت اعتقاد داشت را كه در كتاب قيد شده است به جاي عبارت پيشنهاد كرد به كار مي‌برد. زيرا تفاوت مفهومي بسياري بين اين دو عبارت است كه موجب سردرگمي دانش‌آموز مي‌شود.

 3- عدم انطباق دقيق پاسخ‌هاي مندرج در كليد با سؤال. بخش‌هايي از پاسخ مندرج دركليد كه نمره هم به آن اختصاص يافته، فراتر از آن چيزي كه در متن پرسش خواسته شده است: در پرسش رديف 13 از سرانجام مقاومت گسترده‌ي مردم نواحي جنوب ايران در برابر انگلستان سؤال شده است و پاسخ كامل آن همان جمله‌ي اول ( « سرانجام توسط نيروهاي بيگانه سركوب شدند» ) مندرج در كليد سؤال است و جمله‌ي دوم مندرج در كليد همان سؤال ( « اما توانستد خسارت‌هاي فراواني نيز به آن‌ها وارد كنند» ) كه 25% نمره به آن تعلق گرفته ، فراتر از پاسخ خواسته‌ي شده است.

 همين اشكال بر پاسخ پرسش رديف22 نيز وارد است. زيرا كه نقش ايل قاجار در آغاز تشكيل دولت صفوي مورد پرسش قرار گرفته است؛ ولي پاسخ ارائه شده در كليد سؤال مربوط به نقش آن ايل در طول حكومت صفويان است. تنها از پاسخ و نمره‌ي توزيع شده در محدوده‌ي پاسخ سؤال قرار مي‌گيرد. چنين ايرادي در پرسش رديف 24 نيز وجود دارد. زيرا از تصميم و اقدام امام خميني (ره) درباره‌ي اصول شش‌گانه سؤال شده است. اما فقط پاسخ مندرج دركليد سؤال مربوط به اين پرسش است و ديگر پاسخ درج شده دركليد سؤال كه 5/0 نمره هم به آن تعلق يافته، مربوط به تصميمات هيئتي از مراجع تقليد است كه امام خميني (ره) هم جزو آنان بود. اين قسمت خارج از محدوده‌ي پاسخ سؤال رديف 24 است.

 مجموع اين اشكالات ضمن آن كه موجب كاهش نمره و ريزش دانش‌آموزان نسبت به سال‌هاي قبل شده است، بي‌ترديد زمينه‌ساز دلسردي و دلزدگي دانش‌آموزان نسبت به درس و رشته‌ي تاريخ مي‌گردد.

              گروه تاريخ

  دفتر برنامه‌ريزي و تأليف كتاب‌هاي درسي